Steun ons en help Nederland vooruit

dinsdag 30 juni 2020

Terugblik begroting 2019: “Niet schreeuwen, maar leveren”

De raad bespreekt op 30 juni de financiën van het afgelopen jaar. Woordvoerder financiën Daniel Scheper blikt terug en kijkt vooruit.

Voorzitter. 2019 was op zijn zachts gezegd een turbulent jaar voor Den Haag. Vreugdevuren laaiden op tot vonkenregens, integriteitsschandalen zorgen voor een uitslaande brand op het stadhuis. In de storm viel het college en de burgemeester was de brand niet meester en trad af.

Natuurlijk hoort reuring bij onze grote stad aan zee. Maar dit werd te gortig. Hierbij wil ik de collegeleden bedanken doorgingen met besturen in moeilijke omstandigheden. In het bijzonder wil ik de rots in de branding bedanken; de heer Remkes. Dank voor uw inzet, uw geduld, uw duidelijkheid en uw tijd. Ik hoop dat veel van uw adviezen beklijven.

Niet schreeuwen maar leveren
Deze raad leek in 2019 van rel naar rel te leven. En de schreeuwers voerden meer dan eens de boventoon in onze debatten. Maar om Sigrid Kaag te parafraseren: de politiek moet niet schreeuwen maar leveren. Het is een wijsheid die past bij ons nieuwe college. En ondanks de grote druk en alle uitdagingen is het ze gelukt te leveren. We sluiten 2019 af met een plusje, ondanks de oplopende kosten van het sociale domein.

Corona
Na dat onstuimige jaar 2019 hoopte we dat 2020 ons in rustiger vaarwater zou brengen. En toen kwam Corona. De stad kwam tot stilstand. Onze inwoners, ons sociale leven, onze economie, ons verkeer alles stopte abrupt. Ik wil een moment stil staan bij het verdriet, bij de angst, en bij het verlies wat corona teweeggebracht heeft….

Corona voor mij betekent ook eenzaamheid, de afstand ervaren tot naasten. Drie weken na de start van de lockdown, stond mijn moeder voor ons huis te zwaaien naar haar kleinkinderen die tweehoog vanuit het raam naar beneden terugzwaaiden. Achter haar kwam een fietser voorbij en die schoot ook vol van dit tafereel. Iedereen herkent denk ik het gemis. De eenzame ouderen in de verzorgingstehuizen, de alleenstaanden, de studenten maar ook de gezinnen thuis met elkaar maar ook in onzekerheid verkerend.

We zagen de effecten van Corona op ons afkomen. We zagen de economie bijna tot stilstand komen. We zagen werkgelegenheid voor zzp’ers en flexwerkers in gevaar komen, We zagen afval toenemen, we zagen theaters en musea sluiten, we zagen evenementen en congressen sneuvelen. En we zien nog steeds de kosten oplopen door de broodnodige steunpakketten en zorgkosten. We zien de economie nog steeds lijden onder corona, we zien het nieuwe normaal nog iedere dag invloed hebben op onze maatschappij.

Kansen en onderwijs
Zo zaten wij ook thuis met mijn gezin verschillende ballen in de lucht houdend met de emoties van dat moment. Mijn kinderen hadden geluk dat er ouders waren die thuisponderwijs konden geven en dat er voldoende apparaten waren om in te loggen. Dit bleek lang niet voor iedereen vanzelfsprekend…

De crisis maakte eens te meer duidelijk dat er een tweedeling is in onze stad die toenam bij de leerlingen die nauwelijks thuisonderwijs konden krijgen, of geen toegang hadden tot computers en achterstanden opliepen. D66 is trots op de onze leraren die alles deden om toch les te kunnen blijven geven en trots op alle ouders die het beste ervan maakten. Maar toegang tot onderwijs moet altijd mogelijk blijven. Daarom dienen we samen met GroenLinks een motie in om de kwetsbare leerlingen niet zonder laptops en zonder onderwijs achter te laten.

Creatief en ondernemend
D66 is trots op al die mensen die met creatieve ideeën zich hebben ingezet tijdens de crisis. Trots op onze inwoners die op eigen initiatief eenzame ouderen van boodschappen voorzien, op Hou-je-Haags, op de getoonde saamhorigheid. Trots op ambtenaren van de gemeente Den Haag die onder moeilijk omstandigheden het beste ervan maakten. Trots op al die mensen in zorg. De IC-medewerkers, de jeugd- en ouderenzorg, daklozenopvang. Mensen die zich met hart en ziel inzetten voor anderen.

En D66 is trots op de creativiteit en innovatiekracht van onze ondernemers om ondanks de duisternis toch kansen te zien. Zoals bijvoorbeeld horecaondernemers met hun transitie naar afhaallokketten en aangepaste terrassen waar D66 samen met de VVD voor pleitte. En trots op al die thuiswerkers die het beste ervan maakten.

Laten we die innovatiekracht, het doorzettingsvermogen en die toewijding koesteren. Want we zijn er nog niet. Er staat een recessie voor de deur en we moeten nu investeren in onze economie om banen te behouden. Bijvoorbeeld door investeringen naar voren te halen zoals de heer de Graaf voorstelde.

Groener de crisis uit
Voorzitter. De klimaatcrisis is wellicht een nog grotere crisis. We wachten met smart op de uitwerking van de duurzaamheidsplannen van het college. Die zijn niet alleen goed voor het klimaat, maar ook voor de economie. Daarom wil ik hier stil staan bij de verduurzaming en de leefbaarheid van de stad.

Want juist nu moeten we investeren in verduurzaming. Samen met onderwijsinstellingen, gemeente en ondernemers kunnen we werkgelegenheid stimuleren en faciliteren. Graag hoor ik van het college welke acties worden ondernomen hierop.

Voor veel mensen is een gevolg van de Coronacrisis meer thuiswerken en dit zal nog wel even duren. De verwachtingen zijn echter ook dat de energierekening voor particulieren toeneemt. D66 wil dat de gemeente particulieren informeert over verduurzamingsmogelijkheden van hun huizen, want dat gaan ze merken in hun portemonnee, levert en passant ook werkgelegenheid op en is goed voor milieu. Daarom dien ik deze motie in:

Roept het college op: Thuiswerkpakketten te realiseren met daarin tips en concrete voorbeelden om energie te besparen. En informatie over de mogelijkheden om woningen verder te verduurzamen, eventueel als aanvulling op de energiebesparingsboxen.

Autoluw en afvalvrij
Gedurende de lockdown zagen we minder auto’s op straat. Het was veiliger en rustiger en kinderen konden spelen in de blauwe lucht. Deze autoluwe stad kan je zien als door kijkje naar een stad waarin de auto te gast is. Het biedt een stad waarin fiets en ov wel alternatieven moeten zijn, maar daar zetten we gelukkig net op in.

Thuisblijven betekent meer huisafval, meer afval op straat en meer overlast. De “sociale” media staan vol met asociale voorbeelden van afvaldumping. Eind van het jaar komt het college met een plan, maar na jaren van aanmodderen is het geduld op. Hoelang laten we de ratten op tafel dansen in onze wijken. Wanneer geeft het college thuis? Het antwoord moet nu zijn. Graag een reactie van het college hierop.

Te weinig geld uit het Rijk
Voorzitter. Alles overziend zijn er vele uitdagingen. Maar de gevolgen van Covid-19 op onze gemeentefinanciën is een klap bovenop een langer structureel probleem. Al jaren worden de inkomsten van het gemeentefonds relatief kleiner en kleiner, terwijl ons takenpakket groter en groter wordt. Onze reserves raken op er is geen zicht op extra inkomsten van het rijk en veel speling in de gemeentelijke belastingen is er ook niet. Dit probleem lijkt maar niet te landen in het andere Den Haag. Daarom vraag ik enerzijds het college om via de VNG steviger te lobbyen voor meer geld voor gemeenten. En anderzijds: ik roep mijn collega raadsleden op om contact op te nemen met jullie collega’s in de 2e Kamer. We moeten een betrouwbare overheid kunnen blijven en daar hebben we de middelen voor nodig. Samen moeten ons hoofd bovenwater houden. Daarom deze motie.

Raad spreekt zich uit: Tegen verdere daling van de gemeentelijke inkomsten van het Rijk; Voor een nieuwe aanpak, waarin de gemeentelijke inkomsten van het rijk evenredig groeien met de gevraagde opgaaf. Een aanpak waarin ook de secundaire kosten die voortkomen uit de decentralisaties worden bekostigd.

Verzoekt het presidium: Deze uitspraak per brief te laten landen bij de Tweede Kamer en het kabinet.

Verzoekt het college: Zich in de lobby met het Rijk en VNG in te zetten voor meer financiële middelen voor de gemeenten om de structurele problemen als gevolg van de decentralisaties te kunnen opvangen. Samen met de VNG zich maximaal in te zetten om de extra incidentele uitgaven die het rijk doet wel te betrekken bij de trap-op systematiek en de extra kosten die de gemeente maakt vanwege Corona door rijksbeleid te laten vergoeden door het Rijk.

Toekomst van onze stad
Voorzitter. Ik ga afronden. Onze mooie stad achter de duinen kent een roerige periode. Met de komst van de nieuwe burgemeester kunnen we symbolisch een nieuw hoofdstuk beginnen en kijken naar de toekomst. Naar een stad waar de tweedeling niet meer zijn stempel drukt op onze jeugd, onze mensen. Een stad waar het niet uitmaakt in welke postcode je geboren wordt om iets van je leven te maken. Naar een internationale stad met een bloeiende economie. Een studentenstad. Een duurzame stad, fietsvriendelijke stad met gezonde financiën. Een stad waar schreeuwers niet de boventoon voeren, maar de rede het wint van de angst.

Dat is de toekomst van onze stad.